Van VCA naar VCH

Hoe kan voorlichting en instructie bijdragen aan het reduceren van ongevallen in de haven?

 

Wetgeving

In artikel 8, lid 1 van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) wordt vermeld dat de werkgever zorgdraagt dat de medewerkers doeltreffend worden ingelicht over de te verrichten werkzaamheden en de daaraan verbonden risico’s, alsmede over de maatregelen die erop gericht zijn deze risico’s te voorkomen of te beperken.

 

In lid 3 en 4 van ditzelfde Artikel, wordt vermeld dat werkgevers ervoor moet zorgdragen dat de medewerkers zijn voorgelicht over het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen en arbeidsmiddelen of anderszins aangebrachte beveiligen.

 

Relatie met de Risico-Inventarisatie & -Evaluatie

Bedrijven kunnen verschillende methodes en lesprogramma’s samenstellen om te kunnen voldoen aan Artikel 8, lid 1. Bedrijven en hun werknemers weten over het algemeen zelf goed waar de grootste gevaren en risico’s liggen. De geconstateerde gevaren en risico’s en de te nemen of reeds genomen beheersmaatregelen komen voort uit de Risico-Inventarisatie & -Evaluatie, met daarbij een plan van aanpak. Veelal wordt ook het verzorgen van voorlichting en instructie als beheersmaatregel gezien. De voorlichting dient te worden afgestemd op de risico’s en gevaren die worden gesignaleerd in de RI&E.

 

Voorlichting afstemmen op de desbetreffende persoon

Eén van de belangrijkste aandachtspunten bij voorlichting en instructie is dat de voorlichting afgestemd dient te zijn op de persoon die de instructie ontvangt. Op het moment dat de instructie niet is afgestemd op de betreffende persoon kan dit van negatieve invloed zijn met betrekking tot het opnemen van de informatie. De voorlichting en instructie mist dan zijn doel, namelijk de medewerker voorlichten over de gevaren en risico’s, alsmede de beheersmaatregelen.

 

VGM Checklijst Aannemers (VCA)

Binnen de Nederlandse markt zijn er weinig opleidingen die puur gericht zijn op Arboveiligheid. De meest bekende opleidingen zijn Basisveiligheid (BVCA) en Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden (VOL VCA). Deze opleidingen zijn met name afgestemd op de (petro)chemie en zijn voor die locaties zeer geschikt en goed afgestemd op de risico’s die medewerkers op die locaties tegen kunnen komen.

 

Veel havenbedrijven hebben in het verleden de keus gemaakt om hun werknemers en leidinggevenden op te leiden conform BVCA & VOL VCA. De opleidingen behandelen diverse veiligheidsthema’s die deels ook van toepassing kunnen zijn op de activiteiten in de haven. Met name bij tankoverslagbedrijven omdat deze veelal dezelfde veiligheidsbeheerssystemen hanteren. Voor de container- en bulksector waren er minder raakvlakken met de BVCA & VOL VCA maar door het ontbreken van een branche specifieke opleiding werd deze wel door veel bedrijven vereist.

 

Stichting Veilige Haven

In 2010 is er een initiatief gestart om te komen tot een Veiligheidscertificaat Havens.

Het Veiligheid Certificaat Havens bestaat uit twee basismodules, nl.:

  • Basis opleiding Leidinggevende;

  • Basis opleiding Haven Medewerker.

 

Aanvullend kunnen modules worden gevolgd die specifiek zijn opgesteld voor de sector waarin de medewerker werkzaam is. Zo kan een medewerker dus ook meerdere modules volgen als hij werkzaam is in meerdere sectoren. Het programma is zo ontwikkeld dat het gedrag en bewustzijn van medewerkers wordt getriggerd.

 

Alle modules worden gevolgd in een digitale leeromgeving (e-learning) waarbij de cursist de mogelijkheid heeft om informatie te verkrijgen door middel van het bekijken van foto’s, video’s en animaties. De lesstof is tot stand gekomen door een samenwerking met diverse partijen. Hierin zijn onder andere de deelnemende havenbedrijven bij betrokken, werknemers, veiligheidskundigen en medewerkers die didactisch onderlegd zijn. Het resultaat is een opleiding die afgestemd is op zowel de haven, de sector en de medewerker die de opleiding dient te volgen.

 

Tussentijds worden er diverse vragen gesteld om te beoordelen of de medewerker de stof goed heeft begrepen. Wanneer de medewerker een vraag fout beantwoord, krijgt hij in sommige gevallen een videotoelichting te zien waarin wordt aangegeven welke zaken hij heeft gemist.

 

Het programma is zeer interactief. Medewerkers kunnen in het scherm diverse punten aanklikken waarover aanvullende informatie wordt weergegeven. Ook door het gebruik van verschillende personages in de video’s is het een dynamisch lesprogramma.

 

Voor de basismodules dient circa 10 tot 12 uur te worden uitgetrokken door de medewerker om het complete programma goed en aandachtig te volgen. Indien een medewerker te snel alle modules doorloopt en onvoldoende scoort in de diverse testen kan dit door een beheerder van de eigen onderneming worden geconstateerd in een online portal.

 

Actualisatie

Ook in de haven staan de technologische ontwikkelingen niet stil. Het is daarom van essentieel belang voor iedere vorm van voorlichting en instructie dat deze mee gaat in de ontwikkelingen die spelen. Daarom wordt periodiek geëvalueerd welke zaken er dienen te worden aangepast in de lesprogramma’s. Niet alleen technologische ontwikkelen, maar ook veranderingen in wet- en regelgeving kunnen aanleiding geven tot wijziging van het lesprogramma.

 

Om er zeker van te zijn dat medewerkers worden voorgelicht over de vernieuwingen is het noodzakelijk dat de medewerkers periodiek worden bijgeschoold. Om deze reden is het VCH op dit moment 5 jaar geldig.

 

Onafhankelijk tussen opleiden en examineren

Wanneer de cursist de modules heeft doorlopen die hij heeft gevolgd kan hij worden ingeschreven voor het examen wat onafhankelijk wordt afgenomen door Validee. Zij zijn verantwoordelijk voor de examinering. Dit alles staat onder toezicht van de Stichting Examen Kamer, waardoor de onafhankelijkheid tussen de opleider en exameninstelling wordt gewaarborgd. Door deze scheiding kan het VCH ook worden gezien als een landelijk certificaat.

 

Conclusies

De werkgever blijft te allen tijde verantwoordelijk voor zijn verplichtingen conform de Arbowet en ook dus van het voldoen aan Artikel 8 van de Arbowet. Wel kan hij door gebruik te maken van opleidingen, voldoen aan zijn verplichting betreffende Artikel 8. Het gaat hier dan over de voorlichting om de prioritaire risico’s verbonden aan zijn functie. Bedrijfsspecifieke regels en -voorschriften alsmede instructies omtrent het gebruik van arbeids-middelen zal altijd bedrijfsspecifiek zijn.

Wat zijn de voordelen van VCH:

  • Didactisch afgestemd op de doelgroep;

  • Veel informatie via foto’s, video’s en animaties;

  • Herkenbare situaties voor de cursisten;

  • Tussentijdse vragen in modules om kennis te testen;

  • Door de branche opgesteld en dus afgestemd op de werksituaties;

  • Ontwikkelingen worden periodiek verwerkt in de diverse modules;

  • Monitoring door het bedrijf of medewerkers serieus de modules doornemen.

 

Aan het begin van deze paper wordt de vraag gesteld ‘Hoe kan voorlichting en instructie bijdragen aan het reduceren van ongevallen in de haven?’

 

Zoals reeds vermeld is het zeer belangrijk dat de voorlichting en instructie is afgestemd op de cursist. Na het bekijken van de diverse modules constateer ik dat de lesprogramma’s zeer nauw aansluiten bij de activiteiten die de medewerkers dagelijks uitvoeren in de haven. Hierdoor is de voorlichting en instructie afgestemd op de risico’s, alsmede over de maatregelen die erop gericht zijn deze risico’s te voorkomen of te beperken, zoals wordt vermeld in Artikel 8 van de Arbowet.

 

Indien medewerkers zich bewuster zijn van de risico’s die zij lopen tijdens de uitvoering van hun werk en zij in die situaties ook de juiste beheersmaatregelen treffen, kan het aantal onveilige handelingen en situaties dalen. Volgens de ijsbergtheorie zou het aantal ongevallen hierdoor statistisch gezien af moeten nemen waardoor het VCH een bijdrage kan leveren aan het reduceren van het aantal ongevallen.

 

Jordy Bolkenbaas

 

© 2015 Stichting Veilige Haven

Please publish modules in offcanvas position.